In contrast met Corbijn

april 2015

Isaac Hayes; een zwarte man in een zwarte jas met een zwarte bril op een zwarte achtergrond...!

‘If you make something with love and passion, and you tell a true story, I think it will always find an audience, somehow.’

Achter het treinraam wisselt het mistig-zonnige ochtendlandschap met het donker van treintunnels. De schaduwen van palen langs het spoor slaan een ritme van licht in de treincoupe. Lichte en donkere kleuren bepalen de mate van contrast. En contrast lijkt het thema te zijn vandaag…!

Ik ben onderweg naar Den Haag, waar twee tentoonstellingen zijn opgebouwd: Hollands Deep in het Gemeentemuseum en 1-2-3-4 in het daarnaast gelegen Fotomuseum. Beiden ter ere van de zestigste verjaardag van de fotograaf Anton Corbijn.

De naam van de tentoonstelling Hollands Deep is gebaseerd op de geboorteplaats van Corbijn. Hij groeide op als domineeszoon in Hoeksche Waard, omringd door de waterpartij Hollands Diep, ietwat geïsoleerd van de buitenwereld. In zijn tienerjaren was hij in zichzelf gekeerd en werd hem door zijn ouders geleerd om vooral niet op de voorgrond te treden. Maar Corbijn wilde iemand zijn. Hij begon in 1972 met het fotograferen van concerten en zo stond hij oog in oog met zijn idolen. Met de camera, als beschermende muur, tussen hen in.

De bijschriften zijn in grijs  grafiet bij de portretten geschreven
De bijschriften zijn in grijs grafiet bij de portretten geschreven

De tentoonstelling 1-2-3-4 toont foto’s van bands en musici waar Corbijn al lange tijd mee werkt of heeft gewerkt. De relatie tussen de fotograaf en de muzikant staat centraal. Na speciaal voor deze tentoonstelling nog een keer de archieven ingedoken te zijn heeft Anton Corbijn een selectie gemaakt uit meer dan 300 foto’s van bekende bands en zangers. Nirvana, U2, the Slits, Nick Cave, The Rolling Stones en Tom Waits hangen in witte lijsten in verschillende grootten en op verschillende hoogten bij elkaar. Corbijn is niet slechts de fotograaf in dienst van de muzikant, maar in veel gevallen is er een lange wederkerige relatie ontstaan.

Het fotomuseum heeft de portretten per band of muzikant gegroepeerd, waardoor je de ontwikkeling van de personages ook in de fotografiestijl terug kunt zien. 

Door de foto’s, albumhoezen en videoclips die hij in de loop der jaren maakte heeft Corbijn een belangrijke invloed gehad op het imago van veel bands. Voor Depeche Mode ontwerpt hij bovendien niet alleen de logo’s en hoezen maar ook de stage sets sinds 1993. Het werk voor DM wordt als één groot Gesamtkunstwerk in een aparte ruimte vertoond. Met de vrouwen-punkgroep The Slits was hij in 1980 kort ‘on the road’. De reportage die het Fotomuseum daarvan laat zien is nog nooit eerder getoond.

Tom Waits
Tom Waits

Het fotomuseum heeft de portretten per band of muzikant gegroepeerd, waardoor je de ontwikkeling van de personages ook in de fotografiestijl terug kunt zien. Het valt op dat de beelden die Corbijn maakte aan het eind van de jaren 70 en begin 80, ruw en rauw zijn, grofkorrelig en met veel onscherpte. Doordat deze beelden naast de latere portretten hangen, zie je de ontwikkeling van zowel de muzikant als van Corbijn zelf. De latere beelden lijken meer geënsceneerd en scherper van lijn.

Corbijn_rotten
Johnny Rotten

Tijdens mijn treinreis terug blijven de foto’s als een diashow voorbij flitsen. Zwarte, harde foto’s, maar tegelijkertijd kleurrijk en kwetsbaar. Er is immers geen zwart zonder wit, geen licht zonder duister. Op de grens van licht en donker ontstaat vorm.

the_american
The American; de verhaallijn verloopt verrassend onverrassend, maar wat een prachtige beelden…

 ‘If I could find anything blacker than black I’d use it’ – William Turner

Zwart wordt als kleur door fotografen en schilders gebruikt in al haar schakeringen. Van glimmend anthraciet en grauwe grijzen tot de diepste duisterheid.

Kim Wilde
Kim Wilde en Manon

Maar is er zelfs dan niet altijd nog kleur?